İçerikler
İlaç kullanıldığı halde devam eden yanma, yalnızca daha güçlü bir tedaviye ihtiyaç olduğu anlamına gelmeyebilir. Önce şikâyetin kaynağını anlamak gerekiyor. Endoskopi ise bu süreçte hem tanı hem de uygun hastalarda tedavi için önemli bilgiler sunuyor.
Sabah ilaç alınıyor, gün içinde yemeklere dikkat edilmeye çalışılıyor. Buna rağmen göğüste yanma veya ağza acı su gelmesi devam ediyor. Böyle bir durumda ilk akla gelen, ilacın yeterince etkili olmadığı düşüncesi. Peki sorun her zaman bundan mı kaynaklanıyor? Medicana Ataşehir Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Murat Keskin, tedaviye rağmen süren yakınmalarda asıl sorunun “Neden geçmiyor?” olduğunu anlatıyor.
Halk arasında “mide koruyucu” denilen ilaçların bir bölümü, mide asidinin salgılanmasını azaltıyor. Keskin, ilacın nasıl ve ne zaman kullanıldığının da tedaviden alınan yanıtı etkileyebildiğini belirtiyor. Ancak yakınmalar sürüyorsa yalnızca kullanılan ilacı değiştirmeyi düşünmek yeterli olmuyor.
Mide ile yemek borusu arasındaki geçiş bölgesi, mide fıtığı veya benzer yakınmalara neden olabilecek başka hastalıklar da değerlendiriliyor. Başka bir ifadeyle, yanmayı hissettiğimiz yer kadar, onu ortaya çıkaran neden de önemli.

Keskin, endoskopinin yalnızca “Midede bir sorun var mı?” sorusuna yanıt vermediğini anlatıyor. Yemek borusunda hasar bulunup bulunmadığı, mide fıtığı ve geçiş bölgesinin yapısı da inceleniyor. Gerektiğinde mide mikrobu açısından örnek alınabiliyor. Elde edilen bulgular, tedavinin nasıl sürdürüleceğini değiştirebiliyor.
Özellikle yutma güçlüğü, açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık, kanlı kusma veya siyah dışkılama gibi belirtiler varsa değerlendirmeyi ertelememek gerekiyor. Ailede mide ya da yemek borusu kanseri bulunması da hekimle paylaşılması gereken bilgiler arasında.
Bazı hastalarda endoskopiye ek olarak reflü ölçümü gerekebiliyor. Keskin, yemek borusundaki asit maruziyetini değerlendirmek için pH ölçüm yöntemlerinden yararlanılabildiğini belirtiyor. İnce bir kateterle veya endoskopik olarak yerleştirilen bir ölçüm kapsülüyle yapılan incelemeler, tedavi kararına katkı sağlayabiliyor.
Bu testler her hastaya uygulanmıyor. Amaç, gerekli durumlarda şikâyetin reflüyle ilişkisini netleştirmek. Çünkü tedavi seçeneğini konuşmadan önce, neyin tedavi edileceğini doğru belirlemek gerekiyor.
Değerlendirmelerin ardından seçilmiş hastalarda endoskopik reflü tedavileri gündeme gelebiliyor. Keskin’in anlattığı yöntemlerden biri ARMA, yani antireflü mukozal ablasyon. Mide ile yemek borusunun birleşim bölgesindeki yüzey dokusuna kontrollü bir işlem uygulanıyor. İyileşme sırasında oluşan doku değişikliğiyle geri kaçışın azaltılması hedefleniyor.
Endoskopik fundoplikasyonda ise özel cihazlarla içeriden dikiş veya sabitleme teknikleri kullanılarak bu bölgedeki bariyerin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Ağız yoluyla ulaşılarak yapılan bu işlemler, her reflü hastası için aynı şekilde değerlendirilmiyor.
Keskin’in bu noktada dikkat çektiği ayrım önemli: Yalnızca ilaç kullanmak istememek, endoskopik işlem kararı için yeterli değil. İnceleme sonuçları, bölgenin yapısı ve varsa mide fıtığının büyüklüğü birlikte ele alınıyor. Büyük mide fıtığı bulunan hastalarda cerrahi seçenekler gündeme gelebiliyor.
İşlemlerin de riskleri ve sınırları var. Kanama veya yutma güçlüğü görülebiliyor; yakınmalar tekrarlayabiliyor ve ek tedavi gerekebiliyor. Bu nedenle yöntem seçimi, beklenen yararlar ve olası riskler konuşularak yapılıyor.
Keskin, tedavi sonrasında da yatmadan önceki üç saat içinde yemek yememek gibi alışkanlıkların önemini koruduğunu hatırlatıyor. Son uyarısı ise göğüsteki yanmayı otomatik olarak reflüye bağlamamak: Özellikle baskı hissi ve kola ya da boyuna yayılan ağrı varsa acil değerlendirme gerekiyor. Her yanmayı bastırmaya çalışmak yerine, nedenini anlamak tedavinin yönünü belirliyor.